ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

 

Λήψη υλικού σε pdf

Αυτό που ενδιαφέρει τον συγγραφέα είναι να αναδείξει την δυνατότητα αλλά και τα όρια μιας γλώσσας να καταφάσκει και να αποφάσκει για γεγονότα. Αυτό το κάνει πάντα στο πλαίσιο μιας θεωρίας Συμβολισμού, στο πλαίσιο δηλαδή μιας απεικονιστικής μορφής της εικόνας. Η εικόνα είναι η λογική μεταφορά του πράγματος, αν και η ίδια η λογική δεν μπορεί να εκφραστεί αλλά να δειχθεί.

Ο κόσμος άλλωστε αποτελείται από γεγονότα τα οποία ναι μεν δεν μπορούν να ορισθούν αλλά τα εξηγούμε (είναι μια αναγκαία παραδοχή της θεωρίας όπως το ηλεκτρόνιο) και αυτά εν τέλει κάνουν τις προτάσεις μας να φαίνονται αληθείς ή ψευδείς.

Δεδομένου ότι ο κόσμος αποτελείται από κομμάτια/ μέρη το καθένα από τα οποία έχει κάποιες ιδιότητες, ο Wittgenstein αποκλείει το ενδεχόμενο να μιλήσουμε για το κόσμο ως σύνολο. Τα όρια της λογικής μας είναι τα όρια του κόσμου μας. Ό,τι προσπαθούμε να εκφράσουμε πέραν από αυτόν είναι σολιψισμός αφού αυτά δεν λέγονται αλλά μπορούν μόνο να δειχθούν.

 

1

Ο κόσμος αποτελείται από γεγονότα και αυτά συνιστούν το κάθε τι που συμβαίνει. Αυτά είναι τα μέρη του κόσμου, τα τμήματά του.

 

2

Το γεγονός είναι στην ουσία μια κατάσταση πραγμάτων, αντικειμένων. Άρα κάθε γεγονός είναι ένα σύνολο από στοιχεία, από πράγματα. Το ότι ένα πράγμα μπορεί (ως δυνατότητα) να αποτελέσει μέρος μια κατάστασης είναι Λογική.

Γνωρίζω ένα πράγμα σημαίνει να ξέρω τα όρια της δυνατότητας του να εμφανίζεται ως μέρος μιας κατάστασης (η δυνατότητα του αυτή είναι μια εσωτερική ιδιότητα). Η εκάστοτε συμμετοχή του είναι η εκάστοτε μορφή του αντικειμένου.

Ενώ το γεγονός (ή αλλιώς η κατάσταση πραγμάτων) είναι σύνολο πραγμάτων, το κάθε πράγμα είναι απλό. Αυτά αποτελούν την σταθερή μορφή του κόσμου. Η μορφή τους εκδηλώνεται σε εμάς με τον χώρο, το χρόνο, το χρώμα.

Πολλά αντικείμενα μαζί (συσχηματισμός) συνιστούν ένα γεγονός. Το σύνολο των γεγονότων είναι ο κόσμος. Άρα ότι δεν είναι γεγονός δεν υπάρχει.

Εμείς σχηματίζουμε εικόνες για τα γεγονότα, για τις καταστάσεις δηλαδή των πραγμάτων. Η εικόνα αναπαριστά δηλαδή τα αντικείμενα και τον εκάστοτε συσχετισμό τους μέσα στο γεγονός. Φυσικά η αναπαράσταση μπορεί να είναι λανθασμένη και αυτό συμβαίνει όταν η εικόνα χάνει την λογική της μορφή που δεν είναι άλλη από την σωστή απεικόνιση της πραγματικότητας.

 

3

Εικόνα είναι η κάθε μας σκέψη. Με άλλα λόγια, κάθε εικόνα είναι νοητή (δια των αισθήσεων).  Κάθε δυνατό είναι και δυνατό. Όπως στη γεωμετρία μπορούμε να αναπαραστήσουμε μόνο γεωμετρικές ιδιότητες, έτσι και με τη σκέψη μας μπορούμε να σκεφτούμε μόνο αυτό που είναι δυνατό.

Μετά την αίσθηση και την σκέψη, διαμορφώνουμε την πρόταση η οποία αφορά φυσικά στο προβαλλόμενο χωρίς αυτό να ανήκει εντός της κατά κυριολεξία. Η πρόταση δεν είναι συνονθύλευμα λέξεων αλλά ακολουθεί κανόνες. Μόνο έτσι καταφέρνει και αποδίδει το νόημα των αντικειμένων που αντανακλά.

Η πρόταση μιλάει για τα πράγματα αλλά δεν μπορεί να πει τι είναι τα πράγματα. Κάθε μέρος της κουβαλάει ένα νόημα αλλά μόνο στο σύνολό της έχει σημασία. Η τελεία γλώσσα, σε αντίθεση με τις σημερινές, θα φρόντιζε να μην υπάρχουν συγχύσεις μεταξύ των λέξεων: λχ να μην υπάρχουν περισσότερες λέξεις για το ίδιο πράγμα ή μια λέξη για περισσότερα πράγματα.

Η λέξη ως επικοινωνιακό σημείο δεν μπορεί να αποφαίνεται παρά μόνο να περιγράφει. Για να περιγράψει αληθώς, πρέπει τα στοιχεία που αντανακλά να υπάρχουν. Αυτό και μόνο είναι το χαρακτηριστικό της λογικότητας σε μια πρόταση.

 

4

Στην ουσία λοιπόν, κάθε λέξη ή πρόταση που σκεφτόμαστε, φέρει ένα νόημα (με την έννοια της εικόνας της πραγματικότητας, της κατάστασης πραγμάτων). Το νόημα το μεταφέρει προς τα έξω η γλώσσα (ή η μουσική γραφή) η οποία λειτουργεί υπό κανόνες που είναι πολύ πολύπλοκοι.

Παρότι εκφραζόμαστε γλωσσικά για τα φιλοσοφικά ερωτήματα, στην κυριολεξία αυτά δεν έχουν νόημα γλωσσικό, είναι α-νόητα.

Κατά τα λοιπά, γλώσσα και εξωτερικός κόσμος συνδέονται με μια εσωτερική σχέση που χαρακτηρίζεται από τη λογική. Η πρόταση δηλαδή συνδέεται ουσιαστικά με την κατάσταση που περιγράφει (κάθε της λέξη αντιστοιχεί σε κάποιο πράγμα). Όταν καταλαβαίνουμε μια πρόταση, στην ουσία γνωρίζουμε την εικόνα που παριστάνει (καταλαβαίνουμε ότι η πρόταση παριστάνει κάτι αληθώς). Η λειτουργία της πρότασης βασίζεται στην αρχή της υποκατάστασης.

Δύο προτάσεις μπορεί να είναι αντιθετικές μεταξύ τους αλλά αναφέρονται σε μια και αυτή πραγματικότητα. Απλά αναφέρονται η κάθε μια σε ξεχωριστό λογικό τόπο επί της πραγματικότητας.

Επειδή η φιλοσοφία δεν ασχολείται με τα φυσικά φαινόμενα αλλά με την λογική των σκέψεων μας δεν είναι μέρος των φυσικών επιστημών.

Η γλώσσα εκφράζει λογικά την πραγματικότητα αλλά η λογική εντός της δεν εκφράζεται απλά καθρεφτίζεται, παρουσιάζεται (αλλιώς θα απαιτούνταν να στεκόμασταν έξω από την ίδια την λογική). Η λογική λοιπόν δείχνεται, δεν λέγεται.

 

5

Η πρόταση η ίδια είναι μια συνάρτηση αλήθειας που εκκινεί από την μορφή της ταυτολογίας και στο άλλο άκρο έχει την αντίφαση.

Ως προς τις τιμές αλήθειας αυτή είναι ή σίγουρα αληθής ή σίγουρα ψευδής. Πιθανό ή απίθανο δεν υπάρχει. Μόνο όταν δεν γνωρίζουμε επακριβώς για την ύπαρξη ή την ανυπαρξία ενός γεγονότος χρησιμοποιούμε την πιθανότητα.

Το ότι η λογική είναι a priori σημαίνει ότι δεν μπορεί κανείς να μην σκεφτεί λογικά. Κάθε πρόταση που δεν έχει λογική σημαίνει ότι δεν έχει νόημα. Η λογική δεν μπορεί να γίνει κατανοητή από μόνη την εμπειρία αφού είναι πριν από κάθε εμπειρία. Η λογική είναι απλά το «είναι» του κόσμου.

Η λογική διέπει και το σύστημα καθώς και τη λειτουργία των προτάσεων. Και θέτει το όριο της γλώσσας εκεί που είναι το όριο του κόσμου. Και τα δικά της όρια είναι ίδια με τα όρια του κόσμου.

Η λογική δεν μπορεί να νοηθεί εκτός κόσμου. Η σκέψη από μόνη της δεν είναι η ύπαρξη. Το υποκείμενο είναι μέρος του κόσμου.

 

6

Η λογική δεν μπορεί να επικυρωθεί από την πραγματικότητα, την εμπειρία. Η λογική επικυρώνει την φυσική αναγκαιότητα που έχουν τα σύμβολα με τον εξωτερικό κόσμο.

Η ίδια δεν αποδεικνύεται αφού είναι υπερβατική, a priori εξ ου και το γεγονός ότι ορισμένες μέθοδοι όπως η επαγωγή δεν μπορεί να είναι λογική γιατί εμπεριέχει νόημα, δεν είναι a priori.

Και η ηθική είναι υπερβατική στο βαθμό που επιχειρεί να μιλήσει για αξίες: οι αξίες δεν θα μπορούσαν να είναι μέρος του κόσμου γιατί αυτός λειτουργεί με έναν συγκεκριμένο τρόπο, συμπτωματικό.