Εισαγωγή

 

Ο Πλάτων πάντα ανησυχούσε μήπως καταστεί αμιγώς θεωρητικός και, έτσι ο Δίων (συνεργάτης του Διονυσίου του Πρεσβύτερου και δικτάτορος των Συρακουσών) που μαθήτευσε στον Πλάτωνα και πίστεψε στο πολιτικό του ιδεώδες, ήταν ένα σοβαρό κίνητρο για την πραγματοποίηση της πολιτικής φιλοσοφίας.

Ο Πλάτων απέτυχε και με τον Διονύσιο αλλά και με τον Διονύσιο τον νεότερο, γιο και διάδοχο στο θρόνο του πρώτου.

Η επιστολή γράφεται σε φίλους του Δίωνα (που είχε δολοφονηθεί) όταν αυτοί κατέλαβαν την εξουσία στις Συρακούσες και απευθύνθηκαν στον Πλάτωνα. Η επιστολή έχει άκρως αυτοβιογραφικό χαρακτήρα.

Στην επιστολή, της οποίας η γνησιότητα έχει πολλάκις αλλά όχι κυρίαρχα αμφισβητηθεί, ο Πλατων αναφέρεται λεπτομερώς τόσο στην ουσία όσο και στην περιγραφή της έννοιας της ιδέας.

 

Σχόλια

·         Παραδέχεται ότι παρά την αισιοδοξία που είχε ως νέος για τα πολιτικά πράγματα, αισθάνθηκε απογοητευμένος και από τους τριάκοντα και ιδίως από την επάνοδο της δημοκρατίας (που θανάτωσε τον Σωκράτη)= «όσω μάλλον διεσκόπουν ηλικίας τε εις το πρόσθε προύβαινον, τοσούτω χαλεπώτερον εφαίνετο ορθώς είναι τα πολιτικά διοικείν»

·         Και λόγω της απογοήτευσης, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι καμάι πολιτεία δεν θα διοικηθεί σωστά αν δεν την διοικήσουν φιλόσοφοι ή εάν δεν φιλοσοφήσουν οι διοικούντες

·         Ο Πλάτων παραδέχεται ότι βαρύνων λόγος για να αποφασίσει να πάει στην Σικελία ήταν ο φόβος του μήπως «εμαυτώ παντάπασι λόγος μόνον ατέχνως είναι, έργου δε ουδενός»

·         Επισημαίνει ότι καθόσο χρόνο έμεινε σχεδόν αποκλεισμένος στο παλάτι του Διονύσου, αυξήθηκε μεν η επιρροή του  (και ήλπιζε ότι θα ξυπνήσει «η επιθυμία της φιλοσόφου ζωής») προς τον τύραννο αλλά οι συκοφάντες δεν τον άφηναν να εμπεδώσει το σύνολο της διδασκαλίας

·         Ο Πλάτων είναι αυστηρός προς αυτούς που τώρα του ζητάνε τη συμβουλή του. Επισημαίνει ότι δεν δίνει συμβουλές σε όσους μόνο τυπικά του τις ζητούν αλλά ούτε και «αυτόκλητος έρχομαι συμβουλεύσων»

·         Μείζον σημείον εις αρετήν και κακίαν ουκ έστι ουδέν, το έρημον ή μη ναδρών φίλων και πιστών είναι (για τον Δίωνα τον νεότερο)

·         Συμβουλεύει λοιπόν με επίταση το εξής: μη δουλούσθαι υπο δέσποταις αλλά υπό νόμοις

·         Αξίζει να υποφέρεις βέβαια για αυτό που θεωρείς ότι θα σε βελτιώσει ως άτομο αφού αυτή είναι η χαρά των ανθρώπων, η χαρά της ψυχής. «Ουδέν λόγου άξιον εστί τοις αψύχοις»

·         Ο Πλάτων προτείνει να κληθεί μια ομάδα από τους 50 πιο σοφούς ηλικιωμένους (ήδη με περιουσία και οικογένεια) και να της ανατεθεί η σύνταξη των νόμων. Αλλά το πιο σημαντικό είναι μετά οι άρχοντες να είναι πιο πιστοί στους νόμους απ’ ότι οι πολιτικοί αντίπαλοι

·         Ο Πλάτων φτάνει πλέον τον πυρήνα της φιλοσοφίας του: την ιδέα. Για να γνωσθεί η ιδέα χρειάζονται 3 πράγματα: λέξη, ορισμός και είδωλο. Πχ η λέξη κύκλος ο ορισμός της και η αποτύπωση της. Ακόμη και αν σβηστεί, η ιδέα μένει. Χρειάζεται και ένα τέταρτο πράγμα, η νόηση, η οποία ως ικανότητα μας δίνει τη δυνατότητα να γνωρίσουμε τις ιδέες. Και οι 3 όμως από τις παραπάνω βαθμίδες γνώσεις είναι εφήμερες, απλές ιδιότητες της ιδέας που είναι η ουσία των πραγμάτων (λχ ο κύκλος θα μπορούσε να λέγεται αλλιώς)

·         Πώς όμως φτάνουμε στην ιδέα; Όχι εύκολα αλλά μόνο με συνεχή σκέψη, επεξεργασία των αισθητικών ερεθισμάτων και ερωτήσεις στον εαυτό μας για το μέχρι που μπορούν να μας βοηθήσουν οι άλλες βαθμίδες αλλά και το ποια μπορεί αντικειμενικά και καλοπροαίρετα να είναι η αληθινή ουσία των πραγμάτων

·         Επιστρέφει η αφήγηση στην διαβίωση στο παλάτι του Διονυσίου στο οποίο ένιωθε σαν πουλί που ήθελε να πετάξει (όρνις ποθών αναπτέσθαι) παρότι για τους τύπους και οι δύο διακήρυτταν στους τρίτους πως έχουν άριστες σχέσεις

·         Ο Δίωνας –εάν επιβίωνε- πράγματι θα έφτιαχνε νόμους δικαιοτάτους και άριστους και αυτοί είναι όσοι γίνονται και εφαρμόζονται «δι’ ολιγίστων θανάτων και φόνων» (χωρίς να απαιτούν αιματοχυσία)

Οποιαδήποτε επισήμανση επί του παρόντος υλικού, καταχωρήστε την εδώ